Tarayıcı Önbelleği (Cache) Nedir?

İnternette bir siteye her girdiğinde tarayıcın o sayfayı sıfırdan indirmez. Tarayıcı önbelleği, daha önce görüntülediğin sayfaların resim, yazı tipi, stil dosyası ve kod parçalarını cihazında geçici olarak saklayan bir alandır. Aynı sayfaya tekrar gittiğinde tarayıcı, her şeyi internetten yeniden istemek yerine elindeki kopyayı kullanır.

Bu kopyalar kalıcı değildir; "geçici" olmaları işin özüdür. Amaç, internete her seferinde aynı şeyi sormamak. İnternet nasıl çalışır yazısındaki mantığı düşünürsen, önbellek bu zincirin en pratik kısayollarından biridir.

Nasıl çalışır

1. Siteyi ilk kez açtığında tarayıcı, sayfanın dosyalarını internetten indirir.
2. İndirdiği bu dosyaların bir kopyasını önbelleğe kaydeder.
3. Aynı siteyi tekrar açtığında önce önbelleğe bakar.
4. Elindeki kopya hâlâ geçerliyse onu kullanır ve sunucuya hiç gitmez.

Sunucular, gönderdikleri dosyalara "bu ne kadar süre geçerli sayılsın" bilgisini ekler. Tarayıcı da bu süreye uyar; süre dolduğunda dosyayı yeniden indirir.

Neden faydalı

• Sayfalar belirgin şekilde daha hızlı açılır.
• Aynı dosyalar tekrar indirilmediği için internet verisi harcanmaz.
• Yavaş bağlantılarda bile site kullanılabilir hâle gelir.
• Sunucuların yükü azalır, çünkü aynı istek yüzlerce kez gelmez.

Bilmen gerekenler

• Önbellek sınırsız büyümez. Tarayıcı, yer açmak için en eski dosyaları kendiliğinden siler.
• Bazen sorun kaynağı olur: site güncellenmiş olsa da sen eski hâlini görmeye devam edebilirsin. Böyle durumlarda sayfayı zorla yenilemek işe yarar.
• Önbellek ile çerez aynı şey değildir. Çerezler giriş durumu gibi küçük bilgileri tutar; önbellek daha çok görsel ve statik dosyalarla ilgilenir. Diskte yer kapladıkları için SSD ve HDD konusunu merak ediyorsan oraya da bakabilirsin.
• Gizli sekmede gezinirken oluşan önbellek, sekmeyi kapatınca temizlenir.

Önbelleği temizlemek

Tarayıcı ayarlarından "Gizlilik" ya da "Tarama verilerini temizle" bölümüne git, listeden yalnızca "önbelleğe alınmış resim ve dosyalar" seçeneğini işaretle ve temizle. Bunu yapmak seni sitelerden çıkarmaz, kayıtlı şifrelerini de silmez. İlk açılışta sayfalar bir tık yavaş açılır, sonra yeniden hızlanır.

Önbellek tarayıcının kısa süreli hafızasıdır: düzgün çalıştığında hiç fark etmezsin, bozulduğunda ise sayfaların neden tuhaf göründüğünü açıklar.