Kötü Amaçlı Yazılım Türleri

"Virüs" kelimesi günlük dilde her türlü zararlı program için kullanılır; ama aslında bu, kötü amaçlı yazılım (malware) ailesinin yalnızca bir üyesidir.

Başlıca türler

• Virüs: Başka bir dosyaya ya da programa yapışır; o dosya çalıştırılınca etkinleşir ve yayılır.
• Solucan (worm): Kullanıcı bir şey yapmadan, ağ üzerinden bir cihazdan diğerine kendi kendine yayılır.
• Truva atı (trojan): Faydalı bir program gibi görünür (ör. "ücretsiz" bir oyun ya da lisans kırıcı); arka planda zararlı işler yapar.
• Casus yazılım (spyware): Kullanıcının yazdıklarını, gezdiği siteleri ya da şifrelerini gizlice toplar.
• Tuş kaydedici (keylogger): Klavyede basılan her tuşu kaydeder; şifre çalmak için kullanılır.
• Fidye yazılımı (ransomware): Dosyaları şifreler ve açmak için para ister.
• Reklam yazılımı (adware): İstenmeyen reklamlar gösterir, tarayıcı ayarlarını değiştirir.
• Bot / zombi: Cihazı uzaktan yönetilen bir ağın parçası yapar; spam göndermek ya da başka sitelere saldırmak için kullanılır.

Nasıl bulaşır?

• E-posta ekleri ve sahte bağlantılar
• Korsan ya da resmi olmayan kaynaklardan indirilen programlar
• Güncellenmemiş yazılımlardaki açıklar
• Bilinmeyen USB bellekler
• Sahte "bilgisayarınızda virüs bulundu" uyarıları

Belirtiler

• Bilgisayarın nedensiz yavaşlaması ya da fanın sürekli çalışması
• Tanımadığın programlar ve tarayıcı eklentileri
• Ana sayfanın ya da arama motorunun kendiliğinden değişmesi
• Hesaplarında senin yapmadığın girişler

Korunma

• İşletim sistemini ve programları güncel tut.
• Yalnızca resmi kaynaklardan program indir.
• İşletim sisteminin yerleşik güvenlik yazılımını açık tut.
• Önemli dosyalarını düzenli ve bağlantısız bir yere yedekle.
• Hesaplarında iki adımlı doğrulama kullan.

Özet

• Malware, zararlı yazılımların genel adıdır.
• En sık bulaşma yolu kullanıcının kendisinin açtığı dosya ve bağlantılardır.
• Güncelleme, resmi kaynak ve yedekleme en etkili korunmadır.