Programlamada Dizi (Liste) Nedir?

Bir alışveriş listesini düşün: tek bir kâğıtta sıra sıra yazılmış birçok ürün. Programlamada dizi (JavaScript'te array, Python'da list) de böyledir: birden çok değeri tek bir değişkende, sıralı olarak tutar.

Dizi nasıl oluşturulur?

JavaScript:

const urunler = ["simit", "poğaça", "açma"];

Python:

urunler = ["simit", "poğaça", "açma"]

İndeks: elemanın sıra numarası

Dizideki her elemanın bir indeksi vardır. JavaScript ve Python'da sayma 0'dan başlar:

• urunler[0] → "simit"
• urunler[1] → "poğaça"
• urunler[2] → "açma"

Yeni başlayanların en sık yaptığı hatalardan biri, ilk elemanın indeksini 1 sanmaktır. Olmayan bir indekse ulaşmaya çalışmak da yaygın bir hatadır: JavaScript'te sonuç undefined olur, Python'da ise IndexError hatası alınır.

Sık kullanılan işlemler

| İş | JavaScript | Python | |---|---|---| | Eleman sayısı | urunler.length | len(urunler) | | Sona ekle | urunler.push("ekmek") | urunler.append("ekmek") | | Sondan çıkar | urunler.pop() | urunler.pop() | | İçinde var mı? | urunler.includes("simit") | "simit" in urunler |

Dizi ve döngü

Diziler çoğunlukla döngülerle birlikte kullanılır; her eleman sırayla işlenir:

fiyatlar = [10, 15, 12]
toplam = 0
for fiyat in fiyatlar:
    toplam = toplam + fiyat
print(toplam)  # 37

Ne zaman dizi kullanılır?

• Aynı türden birçok değeri tutacaksan: ürünler, öğrenciler, notlar
• Sıra önemliyse: ilk gelen, son gelen, sıralama
• Elemanları tek tek dolaşacaksan

Her değere bir ad ile ulaşmak istiyorsan (ör. fiyat, stok), dizi yerine nesne (JavaScript) ya da sözlük (Python) daha uygundur.

Dizi, programlamadaki en temel veri yapılarından biridir; listeler, tablolar ve kuyruklar çoğu zaman onun üzerine kurulur.