JSON Nedir?

İki program birbirine veri gönderirken ortak bir dil konuşmalıdır. JSON (JavaScript Object Notation) bu iş için en yaygın kullanılan biçimdir. Adı JavaScript'ten gelse de neredeyse bütün programlama dilleri JSON okuyup yazabilir.

Neye benzer?

{
  "ad": "Ayşe Yılmaz",
  "yas": 34,
  "musteri": true,
  "telefonlar": ["05xx xxx xx xx"],
  "adres": { "il": "Ankara", "ilce": "Çankaya" }
}

Yapı taşları

• Nesne: Süslü parantez { } içinde "anahtar": değer çiftleri.
• Dizi: Köşeli parantez [ ] içinde sıralı değerler.
• Değer türleri: metin (çift tırnak içinde), sayı, true / false, null, nesne ya da dizi.

Sık yapılan hatalar

• Anahtarlar ve metinler çift tırnakla yazılmalıdır; tek tırnak geçersizdir.
• Son öğeden sonra virgül konmaz.
• JSON'da yorum satırı yoktur.
• Tarihler için ayrı bir tür yoktur; genellikle "2026-10-21" gibi metin olarak yazılır.

Bu kurallardan biri bozulursa dosya okunamaz; bir JSON doğrulayıcı hatanın yerini gösterir.

Nerelerde kullanılır?

• Web servislerinin (API) gönderdiği ve aldığı veriler
• Uygulama ayar dosyaları (ör. package.json)
• Tarayıcı ile sunucu arasındaki veri alışverişi
• Kayıt (log) dosyaları

Güvenlik notu

JSON dosyalarına şifre, API anahtarı gibi gizli bilgileri yazıp kod deposuna eklememek gerekir. Gizli değerler için ortam değişkenleri ya da gizli bilgi yöneticileri kullanılır.

Özet

• JSON, veriyi okunabilir metin olarak taşır.
• Nesneler { }, diziler [ ] ile yazılır.
• Çift tırnak zorunlu, sondaki virgül ve yorum yasaktır.