Bit ve Bayt Nedir?
Bit, 0 ya da 1 değerini alan en küçük bilgi birimidir; 8 bit bir bayt eder ve dosya boyutundan internet hızına kadar dijital dünyadaki tüm ölçüler bu iki birime dayanır.
Bilgisayar yalnızca iki durumu ayırt eder: elektrik var ya da yok, yani 1 ya da 0. Bu tek hanelik bilgiye bit (binary digit, ikili basamak) denir. Harfler, fotoğraflar, müzik ve videolar, hepsi sonunda uzun bit dizileridir.
Bitten bayta
8 bit bir bayt eder. Bir bayt 256 farklı değer alabilir (2⁸). Eski sistemlerde bir harf tam olarak bir bayta sığardı.
Büyük birimler ve 1000–1024 karmaşası
Üreticiler ondalık (1000'lik), işletim sistemleri ise çoğunlukla ikili (1024'lük) sistemle hesaplar:
- Kilobayt: 1 KB = 1.000 bayt · 1 KiB = 1.024 bayt
- Megabayt: 1 MB = 1.000 KB · 1 MiB = 1.024 KiB
- Gigabayt: 1 GB = 1.000 MB · 1 GiB = 1.024 MiB
- Terabayt: 1 TB = 1.000 GB · 1 TiB = 1.024 GiB
"1 TB" diye satılan bir disk Windows'ta yaklaşık 931 GB görünür. Disk eksik değildir. Üretici 1000'lik, Windows ise 1024'lük sistemle hesaplar ama ikisi de "GB" yazar.
İnternet hızında dikkat: Mbps ve MB/s
İnternet hızları bit ile (Mbps, megabit/saniye), dosya boyutları ise bayt ile ölçülür. 100 Mbps'lik bir bağlantı en iyi durumda saniyede yaklaşık 12,5 MB indirir (100 ÷ 8).
Türkçe karakterler kaç bayt?
Bugün metinlerin büyük kısmı UTF-8 ile kodlanır. İngilizce harfler 1 bayt tutar. ç, ğ, ı, İ, ö, ş, ü gibi Türkçe harfler ise UTF-8'de 2 bayt tutar. Kodlama yanlış seçildiğinde Türkçe karakterlerin "ç" gibi bozuk görünmesinin nedeni budur.
Dijital dünyadaki her şey, sonunda milyarlarca küçük "evet" ve "hayır"dan oluşur.
İlgili makaleler: Bilgisayar Nedir? · İşlemci (CPU) Nasıl Çalışır? · İnternet Nasıl Çalışır?